Ambaliyar Ruwa Ta Lalata Gidaje Sama da 200 a Kusada, Katsina

Katsina: Sama da gidaje 200 ne suka rushe sakamakon ruwan sama mai ƙarfi da iska tare da ƙanƙara da ya afkawa wasu sassan ƙaramar hukumar Kusada a jihar Katsina.

Lamarin ya shafi garuruwan Janbango, Dangamau da Kusada, inda gidaje da dama suka lalace, wasu shaguna suka rushe, yayin da iyalai da dama suka rasa matsugunansu da wasu daga cikin kayayyakin da suka mallaka.

Rahotanni sun nuna cewa kawo yanzu babu tabbacin asarar rai sakamakon wannan iftila'i, sai dai barnar da aka samu ta shafi gidaje, shaguna da sauran kadarorin jama'a.

Wani mazaunin yankin ya bayyana cewa iska mai ƙarfi ta ƙware rufin gidaje da dama, tare da rushe wasu bangaye, lamarin da ya tilasta wa wasu iyalai neman mafaka a gidajen 'yan uwa ko kuma wasu wuraren da za su samu matsuguni.

Rashin magudanan ruwa na ƙara ta'azzara matsalar

Mazauna yankin Dangamau sun ce ambaliyar ruwa ta zama matsala da suke fuskanta kusan duk lokacin damina, musamman saboda rashin ingantattun magudanan ruwa.

Wasu daga cikin mazauna Janbango sun yi kira ga gwamnatin jihar Katsina da sauran hukumomin da abin ya shafa da su ɗauki matakan gaggawa na samar da magudanan ruwa da sauran hanyoyin rage illar ambaliyar.

Sun ce idan ba a dauki mataki ba, irin wannan matsala na iya ci gaba da jefa rayuka da dukiyoyin jama'a cikin haɗari.

Hukumomi sun fara ɗaukar mataki

Shugaban ƙaramar hukumar Kusada, Hon. Sani Aminu Dangamau, ya ce gwamnatin ƙaramar hukumar ta fara bayar da agajin gaggawa ga mutanen da abin ya shafa.

Ya bayyana cewa an tanadi kwano da siminti domin taimaka wa waɗanda gidajensu suka lalace su fara gyare-gyare.

Sai dai shugaban ƙaramar hukumar ya ce babu wani sansanin musamman da aka ware domin tsugunar da waɗanda ambaliyar ta raba da matsugunansu.

A cewarsa, kasancewar yawancin mazauna garin 'yan uwa ne ya sa wasu daga cikin waɗanda abin ya shafa suka samu mafaka a gidajen 'yan uwansu.

Hukumar Ba da Agajin Gaggawa ta Ƙasa (NEMA) ma ta kai ziyara yankunan da abin ya shafa, inda jami'anta suka tattara bayanan mutanen da suka yi asarar gidaje da dukiyoyi domin duba hanyoyin da za a tallafa musu.

Haka kuma, Gwamnan Katsina, Malam Dikko Umar Radda, ya ziyarci yankin domin duba irin barnar da aka samu tare da jajantawa waɗanda abin ya shafa. Gwamnan ya kuma bayar da umarnin tantance girman asarar domin gwamnati ta ɗauki matakan tallafa wa al'ummomin.

NIMET ta yi gargadin yiwuwar ambaliya

Kafin faruwar wannan lamari, Hukumar Kula da Yanayi ta Najeriya (NiMet) ta yi gargadin yiwuwar samun ambaliyar ruwa a wasu sassan ƙasar a cikin watan Yuli.

Hukumar ta ce yawan ruwan sama da aka samu a watan Yuni ya sa ƙasa ta cika da ruwa, wanda zai iya rage karfinta na tsotse sabon ruwan sama.

A cewar hukumar, yankunan da ke cikin kwaruruka, kusa da koguna da kuma wuraren da ba su da isassun magudanan ruwa na daga cikin wuraren da suka fi fuskantar barazanar ambaliya.

Me ke jawo ambaliyar ruwa a arewacin Najeriya?

Ambaliyar ruwa na ci gaba da zama babbar matsala a sassa daban-daban na Najeriya, musamman lokacin da aka samu ruwan sama mai yawa.

Daga cikin abubuwan da ke ƙara haddasa matsalar akwai:

  • Ruwan sama mai tsananin yawa.
  • Rashin isassun magudanan ruwa a garuruwa.
  • Tumbatsar koguna da rafuka.
  • Gina gidaje a wuraren da ke kusa da rafuka ko cikin kwaruruka.
  • Rashin kula da magudanan ruwa da kuma toshewar hanyoyin da ruwa ke bi.

A shekarar 2024, jihar Borno ta fuskanci mummunar ambaliya bayan da ruwan ya mamaye sassa da dama na Maiduguri, lamarin da ya shafi gidaje da gonaki tare da haddasa asarar rayuka da dukiyoyi.

Matakan kariya yayin ambaliya

Masana sun shawarci jama'a da su kasance cikin shiri a lokacin da ake samun gargadin ambaliya.

Ya kamata jama'a su:

  • Guji shiga ko tuƙa mota cikin ruwan ambaliya.
  • Guji kusantar rafuka da wuraren da ruwa ke gudana da ƙarfi.
  • Kada a bari yara su yi wasa a wuraren da ruwa ya mamaye.
  • A guji taɓa ruwan ambaliya saboda yana iya ɗauke da ƙwayoyin cuta da wasu abubuwa masu haɗari.
  • A wanke hannu da sauran sassan jiki da ruwa mai tsafta idan ruwan ambaliya ya taɓa su.
  • Idan rayuwar mutum tana cikin haɗari, a nemi taimakon hukumomin agajin gaggawa cikin sauri.

Rahoto: An sake tsara bayanai daga rahoton BBC Hausa tare da ƙarin gyaran salo domin wallafawa a shafinmu.